Horen, zien en tolken : werken als tolk in de sociale sector - De Keyser, Raïssa (Gent : Academia press, 2006)
In "Horen, zien en tolken" systematiseert Raïssa De Keyser haar ervaringen als sociaal tolk. Aan de hand van casussen toetst ze de theorie aan de praktijk. De lezer stapt in de leefwereld van cliënten afkomstig uit verre oorden. Hij proeft van de dagdagelijkse praktijk van de sociaal-medische zorgwereld. Via soms ontroerende en waar gebeurde verhalen getuigt De Keyser hoe de tolk groeit in zijn of haar beroep en toch gevoelig blijft voor de mens achter de cliënt.
Sociaal tolken - het tolken van gesprekken in de medische en sociale sector - is een cruciale activiteit in onze multiculturele samenleving, maar als beroep wordt het over het algemeen slecht begrepen en weinig erkend. Daarom kan het alleen maar geloofd worden dat deze professionele activiteit op een heldere en toegankelijke wijze voorgesteld en geïllustreerd wordt in dit boekje. De auteur is zelf een sociale tolk, voor in hoofdzaak Russischtalig cliënteel, en geeft les in de Vlaamse basisopleiding sociaal tolken. Uit haar jarenlange ervaring haalt ze volop voorbeelden die de theoretische uitgangspunten, kernaspecten, uitdagingen en problemen van het beroep verduidelijken. Aan bod komen zaken als tolkmodus, het instuderen van terminologie, het voorbereiden op gesprekken, (on)partijdigheid, nota nemen, de afweging tussen empathie, neutraliteit en professionele begrenzing, de moeilijke arbeidspositie van de sociale tolk, etc. De auteur legt steeds - en terecht - de nadruk op de norm en de beroepsethiek (correcte en volledige vertaling, zonder enige inmenging van de tolk zelf, tenzij hij niet in staat is om iets te tolken). Ze geeft wel aan dat de omstandigheden het naleven van die deontologie soms moeilijk maken, bv. omdat de hulpverlener taken doorschuift naar de tolk, omdat de cliënt een persoonlijk beroep doet op de tolk, of omdat het gespreksonderwerp zwaar is. Je voelt dat de auteur de wetenschappelijke literatuur kent, maar ze verwijst er niet naar en gaat ook niet dieper in op problematische zaken. Een sociale tolk die over haar eigen beroep schrijft, kan trouwens niet anders dan het belang van de norm te onderstrepen. Met afwijkingen van die norm kan De Keyser na al die jaren tolkwerk trouwens steeds beter om. Heel mooi is hoe ze aan het eind haar tolkwerk filosofisch beschouwt als een loskomen van jezelf om anderen te kunnen helpen
"Tijdens sociale tolkopdrachten ontmoet je mensen in de ware zin van het woord. Je doorleeft momenten waarbij je in interactie treedt met anderen zonder iets te moeten of zelfs te mogen!". [Chris Bulcaen]
Overzicht van het werk en de specifieke problemen van tolken die bemiddelen bij medische en sociale hulp aan anderstaligen.